Niestrawność żołądka, uczucie ciężkości i dyskomfortu w jamie brzusznej, ból brzucha, nudności, wymioty, gazy, wzdęcia – to tylko niektóre objawy dolegliwości pokarmowych. Jakie są najczęstsze choroby układu pokarmowego? Z czego wynikają objawy, takie jak: ból żołądka, nudności po jedzeniu, wzdęcia i gazy?

Choroby przewodu pokarmowego i objawy im towarzyszące dotykają wielu z nas. Warto wiedzieć, jakie są najpopularniejsze objawy dolegliwości pokarmowych i jakie mogą mieć przyczyny.

Bóle żołądka – najczęstsze przyczyny

Pojęcie „bólu brzucha” to bardzo subiektywne odczucie, o różnym nasileniu i czasie trwania. Większość dolegliwości bólowych brzucha ma związek z chorobami narządów jamy brzusznej, tylko co piąty przypadek nie ma podłoża organicznego. Te ostatnie wiążą się zwykle z zaburzeniami czynnościowymi, które wynikają albo ze wzmożonej czynności skurczowej mięśni gładkich narządów trzewnych (czyli tzw. kolka) albo ze zwiększonej wrażliwości trzewnej. Osoby o wzmożonej wrażliwości trzewnej naturalne bodźce z narządów jamy brzusznej mogą odczuwać jako ból lub dyskomfort (1).

Jakie są najczęstsze przyczyny bólu brzucha? To przede wszystkim choroby zapalne przewodu pokarmowego oraz te przebiegające z owrzodzeniem błony śluzowej (1):

  • choroby zapalne: zatrucie pokarmowe (ostre zapalenie żołądka i jelit), zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie wyrostka robaczkowego, zapalenie uchyłków jelita grubego,
  • owrzodzenia: wrzody dwunastnicy, wrzody żołądka, choroba refluksowa z nadżerkami przełyku,
  • problemy z drożnością: niedrożność jelita cienkiego (wgłobienie, skręt), zrosty pooperacyjne, nowotwory jelita grubego, zwężenia jelit,
  • niedokrwienie: miażdżyca lub zator naczyń trzewnych,
  • zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego.

Rozlany ból brzucha może wynikać z chorób niemających związku z narządami jamy brzusznej, takich jak: choroby neurologiczne, metaboliczne, zatrucia czy schorzenia naczyń krwionośnych. U kobiet występują także bóle miednicze – w dolnej części brzucha, w podbrzuszu, które mogą pochodzić z narządów rodnych (1).

Nudności po jedzeniu – skąd się biorą?

Nudności to nieprzyjemna subiektywna potrzeba zwymiotowania. Nie są chorobą, ale jedynie objawem wielu różnych chorób. Nudności i wymioty to symptomy występujące powszechnie w społeczeństwie i często mogą wiązać się ze stanami względnie niegroźnymi dla zdrowia, jak: stres, nadużycie alkoholu lub pierwsze tygodnie ciąży. Jednak niekiedy nudności i wymioty są objawami poważnych dolegliwości ? oto najważniejsze przyczyny nudności i wymiotów (2):

  • zatrucia pokarmowe, infekcje przewodu pokarmowego,
  • ostre lub przewlekłe choroby układu pokarmowego,
  • zatrucie lekami lub toksynami,
  • zaburzania o podłożu neurologicznym (także depresja i anoreksja), ciężki i długotrwały stres,
  • choroby błędnika (np. choroba lokomocyjna),
  • kolki (żółciowa, nerkowa),
  • choroby narządów w klatce piersiowej (np. świeży zawał serca),
  • choroby metaboliczne.

Wzdęcia i gazy – jaka jest ich przyczyna?

Obecność gazów w przewodzie pokarmowym to naturalny proces. W jelitach zdrowego człowieka obecny jest gaz o objętości około 200 ml, a łącznie dobowo z organizmu wydalane jest około 600 ml wiatrów. Gazy jelitowe mają dwa podstawowe źródła. Pierwszym z nich jest powietrze połykane podczas mówienia i jedzenia, drugie to produkty fermentacji wynikające z metabolizmu bakterii mikroflory jelitowej. Nadmierna produkcja gazów jelitowych wynika z: nieprawidłowej diety, spożywania produktów gazotwórczych, nadmiernego połykania powietrza (szybkie jedzenie, żucie gumy, palenie papierosów), nieprawidłowości pracy i motoryki jelit, zaburzenia składu i funkcjonowania mikroflory jelitowej (3). Zwiększona produkcja gazów może doprowadzić do powstawania wzdęć (3, 4).

Wzdęcia to bardzo subiektywne odczucie, opisywane przez pacjentów jako powiększenie obwodu brzucha, często kojarzone ze zwiększoną ilością gazów produkowanych w przewodzie pokarmowym. Jednak najczęściej nie ma ono potwierdzenia w obiektywnej precyzyjnej ocenie objętości gazów. W tych wypadkach problem ma związek z zaburzeniem czucia trzewnego i nieprawidłową motoryką jelit (4).

Problemem są stany, określane przez pacjentów jako długotrwałe wzdęcia, które objawiają się powiększonym obwodem brzucha. Wówczas zwykle ma to jedną z następujących przyczyn: wodobrzusze, przyrost masy ciała, zwiększenie objętości narządów jamy brzusznej (np. śledziony, wątroby, nerki) lub pojawienie się guzów lub torbieli (4).

Przypisy:

  1. Zych W. Ból brzucha. Dostęp online: http://gastrologia.mp.pl/objawy/68344,bol-brzucha. Data dostępu: 06.04.2017
  2. Kopiński P. Nudności i wymioty. Dostęp online: http://gastrologia.mp.pl/objawy/134362,nudnosci-i-wymioty. Data dostępu: 06.04.2017
  3. Zych W. Dostęp online: http://gastrologia.mp.pl/objawy/50648,gazy. Data dostępu: 05.04.2017
  4. Zych W. Wzdęcia. Dostęp online: http://gastrologia.mp.pl/objawy/50663,wzdecia. Data dostępu: 06.04.2017